JİN, JİYAN, AZADİ (KADIN, YAŞAM, ÖZGÜRLÜK)

Taner Renda / 27.11.2022

@RendaTaner

İran’da halk protestoları, görülmedik şey değildir. Molla rejiminin ağır baskısı altında bunalan halkın taleplerini, itirazlarını dile getirebildiği yegane kanal; 5-10 yılda bir patlak veren, birkaç hafta süren sonrasında ise rejimin zor aygıtlarınca bastırılan halk protestolarıdır.

1978 Aralık ayı sonlarına yaklaşıyorduk. İran, uzunca zamandır protesto hareketlerine sahne oluyordu. Şah rejimini protesto eden grupların başını İran Komünist Partisi, Marksist Halkın Fedaileri ve Şii Halkın Mücahitleri çekiyordu. Ve ne olduysa Fransa’da yaşayaduran Ayetullah Humeyni, “özel bir davet” ile ülkeye gelir ve Devrim’e el koyar. İran Komünist Partisi ve Marksist Halkın Fedaileri de, bu duruma ses çıkarmazlar. Çünkü Şii’ler de ittifakın içine girmişti (elbette daha sonra bu saflıklarının faturasını ülke olarak ödeyeceklerdi ama en çok da Marksist ve Komünistler canlarıyla herkesten daha çok ödeyeceklerdi).

(İran İslam Devrimi’nden sonra 8 Mart 1979’da Emekçi Kadınlar Günü’nde düzenlenen baş örtüsü karşıtı yürüyüşte İran’lı kadınlar-editör)

Dinciler, herkesi kandırmışlardı. Daha sonra herkesi nasıl kandırdıklarını ilgili insanlar çok iyi biliyorlar. Ve “hediye başörtüsü” giderek rejimin simgesi olmaya başladı. Yine son on yıla baktığımızda İran’da zaman zaman başörtüsü ve İslami Kurallara uymama gerekçesiyle başta kadınlar üzerinde uygulanan baskılar nedeniyle kitleler isyan etmiş ve rejim tarafından sert cezalara uğramışlardı. Kimi zaman da bir petrol ülkesi olmasına karşın, benzine yüksek zamların yapılması ve Molla Rejiminin çalıp çırpmasının saklanamayacak boyutlara gelmesi nedeniyle de kitleler yine ayaklanıyordu.

Ancak bu ayaklanmalar birkaç haftayı geçmeyen boyutlarda olagelmişti. Jina Mahsa Amini’nin öldürülmesi; bardağı taşıran son damla oldu. Önceleri bir veya birkaç şehirde görülen protesto hareketleri; bu kez neredeyse tüm ülke sathına yayıldı. Önceleri kitlesel yapılan gösteriler, bu kez yerelde daha az sayıdaki kitleler tarafından yapıldı. Ve kadınlar bu kez artık Mollalardan ve onların bekçiliğini yapan Besiç polislerinden korkmuyorlardı. Artık her yerde başlarını kitlesel olarak açan kadınlar vardı. Ve bu kadınlar korku duvarını aştıkları için alenen meydanlarda tek veya kitlesel yürümeye başladılar. Tabii ki rejim en ağır baskı ve şiddet ile bu hareketleri cezalandırdı. Hatta bu göstericiler yakalandıkları takdirde idam ile yargılandılar. Buna karşın kadınlar, bu kez de mollaların sarıklarını başlarından alıp, yere atmaya başladılar.

Bu kez işler farklı ilerliyor. Protesto hareketleri artık birkaç hafta ile sönümlenmiyor. Birkaç büyük kentle sınırlı kalmayıp; ülke sathına yayılıyor. Gençlerin ve kadınların başını çektiği protesto hareketleri, önce Kürtlerin kitlesel olarak katılımı, Huzistandaki Arapları, ardından Belucileri ve Azerileri de içine aldı. 1979 Devriminde kilit rol oynayan tarihi Tahran Çarşı’sı esnafının da bu protestolara katılması ile farklı bir boyuta geldi. Ve İran futbol takımlarının protestoları ile başını açan film yıldızları ile de protestoların gücü ve yönü belli olmaya başladı. Petrol endüstrisindeki işçilerin tavrı ve ordunun tercihleri; Molla Rejiminin sonunu belirleyecek. Elbette kendine “Reformcu” diyen bir kısım muhafazakarlar da bu gelişmenin önünü tıkamak için sıralarını bekliyorlar.

İran’da dipten gelen bir dalga var. Mahkemelerin idam kararları ve Besiç’in infazları da bu halk hareketini bastıramıyor. Geriye tek bir yol kalıyor: Mollaların başörtüsü zorunluluğundan geri adım atması. Hoş, Mollaların geri atması da bu isyanı durduracakmış gibi görünmüyor. Ve yeni bir Aralık ayı daha geliyor. Bu kez Devrimin üstüne konacak bir “Molla” hareketine halk izin verecek mi? Yoksa Laik, Demokratik ve Özgür bir ülke olmak için mücadelelerini sonuna kadar sürdürecekler mi?

Yazarımızın daha önce yayınladığımız yazıları

KILIÇDAROĞLU’NUN UYUŞTURUCU VE KARA PARA ÇIKIŞI BİZE NE ANLATIYOR?/02.11.2022

MUHALEFETİN TUTUMU ERDOĞAN’I ZORLA BAŞKAN YAPTIRACAK/26.10.2022

CHP Bir Milli Güvenlik Sorunu mudur ? /22.10.2022

7-8 EKİM GECESİ/05.10.2022

ÜLKE İÇ SAVAŞIN EŞİĞİNDEN ŞİMDİLİK DÖNDÜ/01.10.2022

SEÇİME BEŞ KALA SİYASETİMİZİN AHVALİ/01.10.2022

YİNE Mİ ŞAH VE MAT’A GELİNİYOR? /23.09.2022

SAĞ’A KARŞI SAĞ’I DEĞİL, SOL’U OLUŞTURMALIYIZ/17.09.2022

YENİ DÖNEMDE HDP’YE BAKANLIK VERİLİR Mİ?/05.09.2022

SEDAT PEKER, SPK BAŞKANI VE KIZ KARDEŞİ VE DE GÜLŞEN/28.08.2022

AMİP DEĞİL BİLİNÇLİ İNSANIZ /22.08.2022

AHMET DAVUTOĞLU’NUN ENDİŞELERİ VE GERÇEKLER/11.08.2022

MEMLEKETİMDEN İNSAN MANZARALARI VE ÜLKENİN AHVALİ (II)

MEMLEKETİMDEN İNSAN MANZARALARI VE ÜLKENİN AHVALİ /04.08.2022

YA DEMOKRASİ YA FAŞİZM / 18.07.2022

ÇÖZÜM BİZİZ /04.07.2022

KÜRT BAŞKAN SELAHATTİN DEMİRTAŞ /26.06.2022

ERDOĞAN ADAYLIĞINI AÇIKLADI, HEM DE SEÇİMLER NORMAL ZAMANINDA YAPILACAKMIŞ/11.06.2022

SOLDAN BAKIŞLA YENİ BİR YEMEK YAPMAK GEREK/06.06.2022

ERDOĞAN NİYE SÜRTÜK DEDİ ?/ 04.06.2022

HALK KUMAR OYNAR MI ? /29.05.2022

SİZLERİ TANIMIYORUZ/22.05.2022

SARI İNEKTEN SONRA SIRADA BİZ VARIZA GELDİK/12.05.2022

GENÇLİK, ANILAR VE GELECEĞİMİZ ÜZERİNE BİRKAÇ NOT/02.05.2022

YİNE AYNI SENARYO VE YİNE AYNI SONUÇ MU ? / 22.04.2022

ÇÖZÜM İÇİN FARKLI BAKIŞ AÇILARI GEREK /20.04.2022

AVRASYACILIK ÖLDÜ, YAŞASIN NATO /31.03.2022

ERKEN VEYA GEÇ YAPILACAK SEÇİMDEKİ OLASILIKLAR/22.03.2022

1915 Çanakkale Köprüsü Yapıldı Yepyeni Bir Kazığımız Daha Oldu/19.03.2022

Sesiniz Sokakta Daha Gür Çıkar /13.03.2022

Sado Mazoşizm mi ? Stockholm Sendromu* mu ? /08.03.2022

Ukrayna’ya Çok Üzülen Bizleri Seviyorum 03.03.2022

“Vatana Hizmet Ediyorum Sandım” 18.02.2022

ÖDEMİYORUZ /09.02.2022

ARTIK YOLA ÇIKTILAR… /07.02.2022

BU KÜRTLERİ VE HDP’Yİ NE YAPACAĞIZ? /05.02.2022

TARİH YİNE TEKERRÜR EDİYOR /01.02.2022

DEVLET’DE “NÖBET DEĞİŞİMİ” BAŞLIYOR MU? / 28.01.2022

YAŞATILAN TÜRK SOLUNUN, KÜRTLERLE İMTİHANI MI?/ 23 Ocak 2022

BÖLÜNÜYORUZ O HALDE FAŞİZMLE YÖNETİLECEĞİZ / 17.01.2022 

ARINMA GECELERİNİN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ / 14.01.2022

KAZAKİSTAN’DA HALKIN DEMOKRASİ DERSLERİ VE TÜRKİYE İLE İLİŞKİSİ NEDİR? / 10.01.2022

2022, RİSKİN TOPLUMSALLAŞTIRILDIĞI BİR YIL OLACAK / 01.01.2022

20-21 ARALIK, KERİZ SİLKELEME OPERASYONU VE BASKIN SEÇİM / 24.12.2021

GELECEĞİMİZİ BELİRLEYECEK OLAN, SOL’UN HDP İLE OLAN İŞBİRLİĞİNİN NİTELİĞİ OLACAKTIR / 17.12.2021

ÖLÜ SEVİCİLİĞİ Mİ, YENİ BİR YAŞAM MI? / 15.12.2021

İKTİDARI VE MUHALEFETİYLE 2021’İ BİTİRİRKEN /05.12.2021

HDP VE ESAS OLANI BAŞA KOYMAK MESELESİ / 27.11.2021

MELEKLERİN CİNSİYETİNDEN, NASIL YAPMALIYA GELDİK./ 23.11.2021

ABANIN ALTINDAKİ SOPAYI ÇIKARIYORLAR /09.11.2021

TARİH, YENİ BİR HİKAYE YAZANLARI HEP SEVMİŞTİR/07.11.2021

SAVAŞA KARŞI CHP’NİN DÖNÜŞÜMÜ VEYA BİRLİKTE YAŞAYABİLMENİN İLK IŞIĞI /27.10.2021

ELİNDE ÇEKİÇLE BANKAMATİKLERE SALDIRILIYORSA; KAÇMA VAKTİNİZ GELDİ DEMEKTİR / 27.10.2021

GELİYOR GELMEKTE OLAN AMA MUHALEFETİN HALİ İÇLER ACISI / 23.10.2021

SADAT, SEDAT, DARBE VEYA SOKAĞIN ORTAK SESİ OLMAK/16.10.2021

GODOT’YU BEKLEMEYE GEREK YOK, YOLA ÇIKMAK İÇİN / 11.10.2021

HER EVE BİR PARA SAYMA MAKİNASI KONACAK KADAR PARAMIZ OLACAK /11.08.2021

ÇANLAR KİMİN İÇİN ÇALIYOR DİYE DÜŞÜNENLERE: ÇANLAR HEPİMİZ İÇİN ÇALIYOR ARTIK/05.08.2021

EVET, ARTIK BU ÜLKENİN VE İÇİNDE YAŞAYAN İNSANLARININ GERÇEKTEN BİR BEKA SORUNU VAR: IRKÇILIK/01.08.2021

TÜRKİYE’DE İÇ SAVAŞ ÇIKARILMAYA MI ÇALIŞILIYOR ?/22.07.2021

DERE GEÇİLİRKEN; BAHÇELİ AT MI DEĞİŞTİRİYOR?/17.07.2021

Kürtleri o kadar çok seviyoruz ki yok edilmelerine hiç ses çıkarmıyoruz /14.07.2021

HDP’siz çözüm olmaz olsa da ona da zaten faşizm denir / 08.07.2021

UMUT/UMUTSUZLUK, KORKU/CESARET, YILGINLIK/DİRENİŞ /30.06.2021

O PARALARI SİZDEN SÖKE SÖKE ALIRLAR” / 27.06.2021

ERDOĞAN VE MHP + MAFYANIN BİLEK GÜREŞİ 22.06.2021

HAMDOLSUN, ERDOĞAN EV ÖDEVİNİN NE OLDUĞUNU ANLADI / 17.06.2021

Peker, Erdoğan abisi ile helalleşmeyi niye erteledi ? / 02.06.2021

Erdoğan değil Demirtaş’ın hapiste olması ya da özgür kalması ülkenin kaderini belirleyecektir. / 29.05.2021

Tek bir kural var kuralsızlık / 26.05.2021

SEDAT PEKER’İN GÖMLEĞİNİN RENGİ, BEYAZDAN SİYAHA DÖNDÜ / 23.05.2021

BİZ HEPİMİZ AİLEYİZ VE HER SUÇTA BERABERİZ” / 07.06.2021

Devletin mafyası mı yoksa mafyanın devleti mi? / 2 / 21.05.2021

Kanserin üçüncü evresinden, dördüncü evresine geçen ülkemiz /14.05.2021

Birlikte olursak; her şeyi değiştirebiliriz / 04.05.2021

Ne yapmalı, nasıl yapmalı ve kiminle yapmalı? / 30.04.2021

Devlet mi mafyalaştı, yoksa mafya mı devletleşti? / 22.04.2021

Katastrof / Büyük yıkım kapımızda / 24.04.2021

Canı sıkkın hava ve rüzgar / 18.04.2021

Ülkemizin ahvali: Sadece parasız, işsiz ve aşısız değiliz. Geleceğimizi de kaybediyoruz / 11.04.2021

Ülkeyi Nasıl Yönettilerse Pandemiyi de öyle yönetti AKP 09.04.2021

Ülke soyulurken değil, soğan soyulurken ağlayan ulusalcılar / 05.04.2021

Ben Erdoğan’ın yerinde olsaydım / 30.04.2021

Polis, ülkede toplumsal düzeni korur ve huzuru sağlar, gerçekten öyle mi? / 03.04.2021

BEN ERDOĞAN’IN YERİNDE OLSAYDIM / 30.03.2021

 

Diğer Yazılar

SEÇİMLERE GİRERKEN İÇİNDE BULUNDUĞUMUZ MANZARA!

Mert Yıldırım / 26.01.2023 Karmaşık ve son derece kritik bir siyasi iklimde seçim sürecine giriyoruz. …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir