Sinan Dervişoğlu

Stalin’in ömrünün son günlerine kadar “okumayı ve kendini geliştirmeyi” temel bir günlük aktivite olarak benimsediğini biliyoruz. Sergo’ya bir sohbette günlük çalışma planını anlatırken “günde 500 sayfa okuduğunu” iletmiştir. Öldükten sonra partiye bağışladığı şahsi kütüphanesindeki 20.000 kitaptan 5000’inde işaretler ve notlar bulunmaktadır. Bu olgular Stalin’in “teorik açıdan hatasız ve mükemmel bir …

Yezov 1939’da tutuklanıp tasfiye edildikten sonra, istihbaratın (NKVD – İç İşleri Halk Komiserliği) başında Beria geçer. 1938’de yaptığı bir konuşmada temizlik hareketlerindeki aşırılıkları mahkum eden Stalin: “… En az tutuklama Gürcistan’da yapıldı. Niye? Çünkü orada hem Parti sekreteri, hem de NKVD başkanı dürüst görevlilerdi, yıkıcılar değil” diyerek onun bu tutumunu …

Bu yazı, SCCB tarihini farklı bir bakışla yorumlamak için kaleme alınmış bir yazı dizisinin parçasıdır. Sovyetler Birliği’ndeki tasfiye hareketlerini konu alan önceki yazımızdan sonra (bkz. “SSCB’DE Siyasi Tasfiyeler (1937-1939) Yeni Bilgiler, Farklı Bir Bakış” S.Dervişoğlu)  SSCB tarihinde bir diğer “tabu” konuyu ele almak istiyoruz: Stalin döneminde uzun yıllar istihbarat örgütü …

ESKİYEN SANAYİ ALTYAPISI ve SOSYALİST ÜLKELERİN İÇİNE DÜŞTÜĞÜ BORÇ BATAĞI Yukarda, işyeri seviyesinde direkt üretici unsur olan işçilerin görüş ve eleştirilerine kulak tıkanmasının ve merkezi yönetimin alt birimleri sadece kendilerine ulaşan “güzelleştirilmiş raporlar”la yönetmesi sonucunda, 1970’lerde sanayide (mamul malların kalitesizliğinin yanı sıra) sanayi altyapısının da eskidiği ve yenilenmesi gerektiği ortaya …

EKONOMİ: ÇÖKÜŞÜN TETİKLEYİCİSİ 1980’lerinden başından itibaren, sosyalist ülkelerde “ekonomide bazı şeylerin iyi gitmediğine” dair ifade ve iddialar, sadece ülke dışında ve muhaliflerde değil, yönetici çevrelerde de dillendirilmeye başlandı.  Çöküşten sonra, burjuva bakış açısıyla geliştirilen yaklaşımlar, “SSCB ve Halk Demokrasilerin çöküşü”nün esas olarak ekonomik sebepten kaynaklandığını, mevcut “merkezi planlama” mekanizmasının gelişmeyi …

İkinci Bölüm: İdeolojik Hegemonyanın Yitirilmesi İDEOLOJİ: SOSYALİZM DÖNEMİNDE İDEOLOJİK HEGEMONYANIN HAYATİ ÖNEMİ Lenin’den sonraki birçok Marksist düşünür, egemen sınıfın (burjuvazinin) kendi iktidarını sadece baskı ve şiddet yoluyla değil, aynı zamanda kitleleri ideolojik olarak kontrol ederek, yani yaşanılan düzenin yegâne doğru sistem olduğuna ikna ederek, bir tür kollektif “rıza” üreterek hakimiyetlerini …