Sinan Dervişoğlu

SSCB’DE PARTİ-DEVLET İLİŞKİSİNE İLİŞKİN İLK TARTIŞMALAR: “EKONOMİCİLER” VE “İDEOLOJİCİLER” Partinin 1934’de planlı ekonomiye geçiş ve sanayileşme başarısı, 3 yıl sonra oluşan büyük bir kırılma ve trajedinin sarsıntısıyla gölgelendi: 1937 tasfiyeleri. Başka bir yazımızda ayrıntılarıyla ele aldığımız (bkz. Sinan Dervişoğlu “Tasfiye Hareketleri: Yeni bir Yaklaşım”) bu sancılı süreç, partinin toplumdaki işlevine …

Sinan Dervişoğlu BİRİNCİ BÖLÜM: MERKEZİ İKTİDAR SORUNU GİRİŞ: SORULAR, SORULAR…. Geçmiş yazılarımızda (bkz. Sinan Dervişoğlu,“Gorbaçov ve Çöküşün Anatomisi”) sosyalizmin mezarını kazan “unsur”un bizzat devrimi yapıp sosyalizmi kuran “Parti”nin içinden çıktığını netleştirdikten sonra, bu yazımızda ele alacağımız “sosyalist toplumda partinin yeri” meselesinde konuyu açmak, hatta “deşmek” üzere bazı sorular soralım ve …

Sinan Dervişoğlu Son yıllarda televizyonlarda devlet destek destekli Osmanlı dizilerinin alıp yürüdüğü gözlenmektedir: “Diriliş: Ertuğrul”, “Tozkoparan”..vs gibi diziler geçmişte düşük bütçeyle çevrilip yaptıkları amatör hatalarla genel mizah konusu olan “Malkoçoğlu” ve “Karaoğlan” gibi filmlerin aksine devasa bütçelerle çekilmekte, ancak yorum seviyesinde aynı ilkelliği sürdürmekle kalmamakta, o eski filmlerdeki naiflikten ve …

Sinan Dervişoğlu   BİR “TİEN AN MEN” ÇÖZÜMÜ MÜMKÜN MÜYDÜ? O yıllarda gelişmeleri giderek kaygıyla izleyen tüm dünya komünistlerinin özlemle bekler hale geldiği “karşı devrimcilere karşı demir yumruk”un Gorbaçov eliyle engellenmesi örnekleri, bugün birçok sosyalist tarafından “sosyalizmi korumak için kaçırılan son fırsatlar” olarak algılanmakta ve içini burkmaktadır. Öte yandan, aynı …

GLASNOST VE PERESTROYKA: BİR “UMUT STRATEJİSİ”NDEN “PATLAYICI KARIŞIM”A: Yukarda değindiğimiz gelişmeler, başta umut yaratan ve mantıksal bir bütünlük arz eden Glasnost ve Perestroyka politikalarını, başlangıçta hedeflenen sonuçlardan tamı tamına zıt sonuçlara yöneltti. Önce bu politikaların ilk gerekçelerini hatırlayalım: Glasnost: Ülkede anlamlı bir değişim için halk kitlelerinin “oyuna katılması”, yani siyaset …

OLUŞMUŞ FARKLI AJANDALAR Yukarda tespit edilen son derece doğru ve haklı hedefleri “kim gerçekleştirecek” sorusuna cevap ararken, ülkedeki belli başlı siyasi – ekonomik kesimleri ve oyuncuları teşhis etmek gerekir: Parti aygıtı: Geçen yazımızda belirttiğimiz, ve bu yazının başında da Andropov’un üzerine cesurca gittiğini bildirdiğimiz “yolsuzluk” olgusunun, aslında sadece buzdağının gözüken …

GİRİŞ: BİRAZ FANTEZİ: OSMANLI İMPARATORLUĞU VE SOVYETLER BİRLİĞİ Yazımızın bu giriş kısmını, değerli okuyucularımızın ciddi ve rasyonel bir tahlil olarak değil, bir tür “entelektüel eğlencelik”, “hoş bir fikir jimnastiği” olarak okumalarını rica ediyoruz. Böyle bir bölüme niye gerek görüldüğü, bölümün sonunda açıklanacaktır. Burada Osmanlı İmparatorluğu ile Sovyetler Birliği arasında paralellikler …

20.KONGRENİN SİYASAL ÖZÜ: BÜROKRASİ ELLERİNİ STALİN’E SİLİYOR VE ÖZGÜRLÜĞÜNÜ İLAN EDİYOR. SBKP 20.kongresinde Kruşçev’in ünlü “kişilik putlaştırmasını” eleştirdiği ve Stalin’in “suçlarını” ifşa ettiği ünlü raporu yeterince bilinmektedir. G.Furr, hem bu rapordaki iddiaları eleştirmiş, hem de bu raporun kollektif bir iradeden çok biraz da Kruşçev’in oldu bittisiyle  hazırlandığını ortaya koymuştur. Bu …

STALİN’İN PARTİYİ GERİYE ÇEKME PLANI VE GEREKÇELERİ Önceki bölümün sonunda Stalin’in mevcut siyasal iktidar yapısı içinde Partiyi geriye çekme planına ilişkin olguları ve gerekçeleri ortaya koyacağımızı belirtmiştik. Bunlardan birincisi, geçmişin tortusu ve acı anılarıdır. Önceki yazımızda belirttiğimiz gibi, 1937-38 tasfiye hareketleri 600.000 civarında kadronun idam edilmesiyle sonuçlanan son derece trajik …

“STALİN’İN ÖLÜMÜNDEN SONRA BİR ŞEYLER BOZULDU” Görüşü Genel olarak SSCB’nin siyasi mirasına sahip çıkan ve ona saygı duyan devrimci çevrelerde hâkim olan anlayış “Kruşçev dönemiyle birlikte bir şeyler ters gitmeye başladı” biçimindedir. Bu yaklaşım haklılık içermekle birlikte bu “ters”liğin ne olduğu ve niçin/nasıl geliştiği konusunda tam bir belirsizlik söz konusudur. …