Yazarlar

GİRİŞ: BİRAZ FANTEZİ: OSMANLI İMPARATORLUĞU VE SOVYETLER BİRLİĞİ Yazımızın bu giriş kısmını, değerli okuyucularımızın ciddi ve rasyonel bir tahlil olarak değil, bir tür “entelektüel eğlencelik”, “hoş bir fikir jimnastiği” olarak okumalarını rica ediyoruz. Böyle bir bölüme niye gerek görüldüğü, bölümün sonunda açıklanacaktır. Burada Osmanlı İmparatorluğu ile Sovyetler Birliği arasında paralellikler …

20.KONGRENİN SİYASAL ÖZÜ: BÜROKRASİ ELLERİNİ STALİN’E SİLİYOR VE ÖZGÜRLÜĞÜNÜ İLAN EDİYOR. SBKP 20.kongresinde Kruşçev’in ünlü “kişilik putlaştırmasını” eleştirdiği ve Stalin’in “suçlarını” ifşa ettiği ünlü raporu yeterince bilinmektedir. G.Furr, hem bu rapordaki iddiaları eleştirmiş, hem de bu raporun kollektif bir iradeden çok biraz da Kruşçev’in oldu bittisiyle  hazırlandığını ortaya koymuştur. Bu …

STALİN’İN PARTİYİ GERİYE ÇEKME PLANI VE GEREKÇELERİ Önceki bölümün sonunda Stalin’in mevcut siyasal iktidar yapısı içinde Partiyi geriye çekme planına ilişkin olguları ve gerekçeleri ortaya koyacağımızı belirtmiştik. Bunlardan birincisi, geçmişin tortusu ve acı anılarıdır. Önceki yazımızda belirttiğimiz gibi, 1937-38 tasfiye hareketleri 600.000 civarında kadronun idam edilmesiyle sonuçlanan son derece trajik …

“STALİN’İN ÖLÜMÜNDEN SONRA BİR ŞEYLER BOZULDU” Görüşü Genel olarak SSCB’nin siyasi mirasına sahip çıkan ve ona saygı duyan devrimci çevrelerde hâkim olan anlayış “Kruşçev dönemiyle birlikte bir şeyler ters gitmeye başladı” biçimindedir. Bu yaklaşım haklılık içermekle birlikte bu “ters”liğin ne olduğu ve niçin/nasıl geliştiği konusunda tam bir belirsizlik söz konusudur. …

Stalin’in ömrünün son günlerine kadar “okumayı ve kendini geliştirmeyi” temel bir günlük aktivite olarak benimsediğini biliyoruz. Sergo’ya bir sohbette günlük çalışma planını anlatırken “günde 500 sayfa okuduğunu” iletmiştir. Öldükten sonra partiye bağışladığı şahsi kütüphanesindeki 20.000 kitaptan 5000’inde işaretler ve notlar bulunmaktadır. Bu olgular Stalin’in “teorik açıdan hatasız ve mükemmel bir …

Yezov 1939’da tutuklanıp tasfiye edildikten sonra, istihbaratın (NKVD – İç İşleri Halk Komiserliği) başında Beria geçer. 1938’de yaptığı bir konuşmada temizlik hareketlerindeki aşırılıkları mahkum eden Stalin: “… En az tutuklama Gürcistan’da yapıldı. Niye? Çünkü orada hem Parti sekreteri, hem de NKVD başkanı dürüst görevlilerdi, yıkıcılar değil” diyerek onun bu tutumunu …

Bu yazı, SCCB tarihini farklı bir bakışla yorumlamak için kaleme alınmış bir yazı dizisinin parçasıdır. Sovyetler Birliği’ndeki tasfiye hareketlerini konu alan önceki yazımızdan sonra (bkz. “SSCB’DE Siyasi Tasfiyeler (1937-1939) Yeni Bilgiler, Farklı Bir Bakış” S.Dervişoğlu)  SSCB tarihinde bir diğer “tabu” konuyu ele almak istiyoruz: Stalin döneminde uzun yıllar istihbarat örgütü …

ESKİYEN SANAYİ ALTYAPISI ve SOSYALİST ÜLKELERİN İÇİNE DÜŞTÜĞÜ BORÇ BATAĞI Yukarda, işyeri seviyesinde direkt üretici unsur olan işçilerin görüş ve eleştirilerine kulak tıkanmasının ve merkezi yönetimin alt birimleri sadece kendilerine ulaşan “güzelleştirilmiş raporlar”la yönetmesi sonucunda, 1970’lerde sanayide (mamul malların kalitesizliğinin yanı sıra) sanayi altyapısının da eskidiği ve yenilenmesi gerektiği ortaya …

EKONOMİ: ÇÖKÜŞÜN TETİKLEYİCİSİ 1980’lerinden başından itibaren, sosyalist ülkelerde “ekonomide bazı şeylerin iyi gitmediğine” dair ifade ve iddialar, sadece ülke dışında ve muhaliflerde değil, yönetici çevrelerde de dillendirilmeye başlandı.  Çöküşten sonra, burjuva bakış açısıyla geliştirilen yaklaşımlar, “SSCB ve Halk Demokrasilerin çöküşü”nün esas olarak ekonomik sebepten kaynaklandığını, mevcut “merkezi planlama” mekanizmasının gelişmeyi …

İkinci Bölüm: İdeolojik Hegemonyanın Yitirilmesi İDEOLOJİ: SOSYALİZM DÖNEMİNDE İDEOLOJİK HEGEMONYANIN HAYATİ ÖNEMİ Lenin’den sonraki birçok Marksist düşünür, egemen sınıfın (burjuvazinin) kendi iktidarını sadece baskı ve şiddet yoluyla değil, aynı zamanda kitleleri ideolojik olarak kontrol ederek, yani yaşanılan düzenin yegâne doğru sistem olduğuna ikna ederek, bir tür kollektif “rıza” üreterek hakimiyetlerini …