YAPAY ZEKA, ROBOTLAR, GIG EKONOMİLERİ: İYİ Mİ KÖTÜ MÜ ?

 

Mustafa Durmuş / 23 Ocak 2023

Yakınlarda R. Wigglesworth adlı bir yazar tarafından Financial Times Gazetesinde bir makale yayımlandı. (1)

 

Buna göre, George Mason Üniversitesi’nde iktisat profesörü A. Tabarrok, T. Cowen ile birlikte yürüttüğü bloğunda, ChatGPT adlı yeni bir yapay zekâ (AI) programının, yakın zamanda yapılan ekonomi ve hukuk alanındaki bir test sınavından başarı ile geçtiğini açıkladı. Özetle ChatGPT, özellikle de sınavda sorulan telif ve patent gibi entelektüel mülkiyet hakları ve kamusal alandaki işlerle ilgili sorulara, doğru yanıtlar vermiş ve sınavı (sınırda da) olsa geçmiş.

ChatGPT nedir?

ChatGPT, ABD San Francisco’da yerleşik bir teknoloji şirketi olan OpenAI tarafından geçen Kasım ayında ücretsiz kullanımlı bir araç olarak piyasaya sürülen bir sohbet robotu (2).

İnsanın ürettiğine benzer metinler oluşturma yeteneğine, böylece doğal dil konuşmalarına katılma becerisine sahip güçlü bir dil modeli ve bilgisayarlarla etkileşim şeklimizde devrim yaratma potansiyeli bulunan bir ileri teknoloji” olarak tanımlanıyor.(3)

Makalede, finans alanında çalışan akademisyenlerin bu gelişmeleri yakından izlediği de ileri sürülüyor. Öyle ki, makalenin yayınlanmasından bir hafta önce M. Dowling ve B. Lucey adlı iki akademisyen ChatGPT’nin finansal araştırma raporları yazmaya yardımcı olup olamayacağını araştıran bir çalışma yayınladılar. Bu çalışmada yazarlar, ChatGPT’nin çıktısını tipik araştırma sürecinin dört aşamasında test edip karşılaştırdılar: ‘Fikir oluşturma’, ‘literatür taraması’, ‘veri tanımlama’ ve ‘işleme ve ampirik test’.

Yazarlara göre, muhtemelen sezgisel olarak, ChatGPT özellikle fikir üretmede başarılı oldu, ancak literatür taraması ve çerçeveleri test etme gibi şeylerde zorlandı. Buna rağmen sonuçlar genel olarak umut vericiydi.

Ana akım iktisadın gerçek hayattan kopuk oluşunun bir kanıtı mı?

Bu gelişmenin, “gelecekteki olası bazı ileri gelişmelerin bir işareti olabileceği gibi, büyük olasılıkla ana akım iktisadın gerçekle ilgisi olmayan, hayata dair açıklamaları son derece kısıtlı olan bir şey olduğunu gösteren bir kanıt olduğunu” düşünenler de mevcut. (4)

Bu arada ‘Şeytan ayrıntıda gizlidir’ misali, ChatGPT, Microsoft tarafından milyarlarca dolara satın alınmış ​​ve şirket binlerce kişiyi işten çıkarmaya başlamış. Böylece yapay zekânın insanları işsiz bırakma işlevinin bir örneği daha ortaya çıkmış bulunuyor.

 

Yükseköğrenimde kullanılabilir mi?

Ayrıca ChatGPT örneğinde olduğu gibi, böyle programların yükseköğrenimde kullanılması halinde (öğrenci ödevlerine veya sınavlara not vermek gibi), belirli öğrenci gruplarına karşı önyargılı olma olasılığı var.

Şöyle ki, ChatGPT’nin daha aşina olduğu bir tarzda yazan öğrencilere daha yüksek notlar verme olasılığı daha yüksek olabilir, bu da haksız not uygulamalarına yol açabilir. Ek olarak, ChatGPT eğitimcilerin yerini almak için kullanılırsa, belirli çalışma alanlarında belirli kimliklerin (örneğin kadınlar ve siyahiler gibi M.D.) yetersiz temsil edilmesi gibi eğitim sistemindeki hali hazırdaki mevcut eşitsizlikleri devam ettirebilir. Keza bu uygulamanın sınavlarda veya ödevlerde kopya çekmek için kullanılma potansiyeli de mevcut. İnsanın ürettiğine benzer metinler oluşturabildiğinden, tüm öğrenci ödevleri veya makaleler bu uygulama ile yazılabilir. (5)

Akademi ve yayıncılar endişeli

Nitekim şimdiden bazı üniversiteler ve yayıncılar, akademik makalelerin ve araştırmaların geleceği hakkında endişe duymaya başladılar bile. Hali hazırda dört yayında ortak yazar olarak görünen ChatGPT’ye karşı önlem almaya çalışıyorlar. ChatGPT gibi yapay zekâların bilimsel makalelerin içeriği ve bütünlüğü konusunda sorumluluk alamadıkları için ‘çalışma yazarı’ kriterlerini karşılamadığını, bu nedenden dolayı da akademik bir çalışmanın yazarı olarak bu yapay zekâlara yer verilemeyeceğini ileri sürüyorlar. (6)

Yaratıcı Endüstri 4,0 ve Dijital Emek Platformları

Teknolojik gelişmeler yapay zekâ ile sınırlı değil. Geçen yıl UNCTAD, Endüstri 4,0 ile otomasyon teknolojisi ve gelişmiş internet iletişimindeki hızlı değişiklikler olarak da bilinen ‘Yaratıcı Ekonominin’ kesişimine odaklanan “Yaratıcı Endüstri 4,0: Yeni Küreselleştirilmiş Yaratıcı Ekonomiye Doğru” başlıklı yeni bir rapor yayınladı. (7)

Rapora göre, Yaratıcı Endüstri 4,0’ın “yeni teknolojilerin sunduğu fırsatlardan yararlanarak daha fazla etkileşimle verimliliği artırması, sınırsız bir yaratıcılık ve esneklik sağlaması ve küresel hasılayı yüzde 3 artırması” bekleniyor. Bu katkının asıl olarak, Yaratıcı Endüstri 4,0’ı karakterize eden “dijitalleşme ve ileri teknolojilerdeki artıştan geleceği” öngörülüyor. Bu bağlamda Yaratıcı Endüstri 4,0’ın “ teknoloji transferini hızlandırabileceği ve iç pazarın küçüklüğünün artık sorun olmayacağı” ileri sürülüyor.

(Teknoloji kapitalistlerinin “Big Data” ya da “büyük veri” adını verdiği sanal ağlar üzerinde veri barındırma olgusu, internet üzerindeki hemen her ürünü, fikri ve bilgiyi sömürerek bilgi üreten büyük şirketlerin hizmetine sunuyor-editör)

GIG Ekonomileri

Geçtiğimiz son 10 yılda, enformasyon ve iletişim teknolojisinde yaşanan devrim ve internet kullanımı sayesinde UBER ve AIRBNB gibi dijital emek platformlarında ciddi bir artış söz konusu oldu. Bu platformlar, ekonominin muhtelif sektörlerinde radikal değişim ve dönüşüme yol açıyor, bu da emek gücü piyasasının geleneksel temellerini sarsıyor.

Öyle ki günümüzde artık GIG Ekonomisi adlı bir kavram yaygın olarak kullanılıyor. Dilimize ‘Kısa süreli, Geçici İşler ya da Çevrimiçi Hizmet Ekonomisi’ olarak çevrilebilecek olan GIG Ekonomisi, esasen ‘dijitalleşme’ ve telekomünikasyondaki eş zamanlı ilerlemelerle mümkün oldu.

Öyle ki dijital platformlar, yalnızca dünyanın her yerindeki müşterilerin ve yüklenicilerin uzaktan bağlanmasına izin vermekle kalmıyor, aynı zamanda organizasyonun ve iş tesliminin maksimum standardizasyonunu da sağlıyor. İşi etkileyen kararlar algoritmalar aracılığıyla alındığından, insan faktörüne olan ihtiyaç azalıyor. ‘Dijital gözetleme’ algoritmik yönetimin önemli bir bileşeni olarak işlev görüyor. Tek bir gözetleyicinin aynı anda tüm mahkûmları izleyebildiği ve mahkûmların bu durumun farkında olarak (bu durumu içselleştirerek) davrandığı bir hapishane metaforu ile açıklanabilecek böyle bir dijital gözetim güçlü bir kontrol yaratarak emekçilerin verimliliğini artırıyor. (8)

Online temelli emek platformları

ILO’ya göre, 2010 yılından bu yana küresel çapta GIG Ekonomisi içinde yer alan platformlar beş kat büyüdü. Böyle platformlar ya online web (serbest çalışma gibi) ya da lokasyon temelli olarak (taksi, evde bakım hizmetleri gibi) kendilerini gösteriyor. 2010 yılında bu platformların sayısı 142 iken 2020 yılında 777’nin üzerine çıktı. Bunlar arasında taksi hizmetleri en hızlı büyüyen, aynı zamanda en fazla fonlanan ve tekelleşen platform oldu. (9)

ABD’de yapılan bir araştırmaya göre, aşağıdaki yollardan en az biriyle böyle bir çevrimiçi bir GIG emek platformu gerçekleşti:

Araç çağırma uygulaması için sürüş; market alışverişi veya ev eşyaları için alışveriş yapmak veya teslim etmek; birinin evini temizlemek, mobilya monte etmek gibi ev işlerini yapmak, kuru temizlemeyi almak gibi ayak işlerini yapmak; bir restorandan veya mağazadan teslimat yapmak, Amazon Flex gibi bir mobil uygulama ya da web sitesi aracılığıyla başkalarına paketleri teslim etmek için kişisel bir araç kullanmak”. (10)

Bu çerçevede UBER, AIRBNB, TASKRABBIT veya DOORDASH gibi şirketlerin ortaya çıkması, insanların para kazanma biçimini genişletti ve işgücüne başka bir boyut ekledi. ABD’de Hispanik kökenli emekçiler giderek daha fazla bu alanda çalışıyorlar. Siyahi yetişkinlerin yüzde 20’si, Asyalı yetişkinlerin yüzde 19’u ve Beyaz yetişkinlerin yüzde 12’si ile karşılaştırıldığında, Hispaniklerin yüzde 30’unun bu şekilde hayatlarını kazandığı görülüyor.

Teknolojiyi nasıl ele almak gerekir?

Yapay zekâ (AI), robotların artan kullanımı ve dijital platformların yaygınlaşması gibi olguların gelip geçici olmadığı çok açık. Kaldı ki bunların insan hayatını zorlaştırıcı olduğu kadar, kolaylaştırıcı olduğu da kabul edilmeli.

Örneğin yapay zekânın tarımda, biyotıpta, kişiselleştirilmiş sağlık hizmetlerinde, eğitim uygulamalarında ve muhtemelen siyasette çok hızlı, dönüşümsel ilerlemeler sağlama olasılığı oldukça yüksek. Diğer yandan böyle bir teknoloji yanlış ellerde tehlikeli bir araca dönüşebilir (örneğin, sosyal medyanın otoriter devletlerce kullanılması gibi). (11)

(Çin’in kapitalist restorasyonu mantık sınırını, kendi vatandaşlarını gözetleyerek onları puanlayan “sosyal puanlama sistemiyle” bir nesne muamelesi yapmaya kadar genişletti-editör)

Keza, yapay zekâ, kısa vadede işsizliği tetikleyebilir. Diğer yandan sosyal olarak gerekli emek süresini azaltarak, kıtlık sonrası bir toplum için ön koşul da oluşturabilir. Bu bağlamda bu tür endişeleri dengeleyen politik olarak ilerici bir yapay zekâ stratejisinin geliştirilmesi gerekecektir. Ayrıca biyo-mühendislik alanında yer alan GDO’lara izin verilecek midir? Çünkü artık her ne kadar endüstriyel tarımdan agro-ekolojik bir modele geçmemiz gerekse de, bu geçişin artan dünya nüfusunun beslenme ihtiyaçlarını karşılayıp karşılayamayacağı bugünden bilinemez. Son olarak, dijital ekonomi alanında yer alan blok zincirleri (blockchain) ve kripto para birimi (Bitcoin gibi) yalnızca yeni finansal ve ekolojik zararın habercisi midir, yoksa bazılarının iddia ettiği gibi post kapitalist bir ekonominin gelişini hızlandırma aracı mıdır?

Teknolojik gelişme-sosyal evrim diyalektiği

Bu bağlamda, teknolojik gelişme ile sosyal evrim arasındaki etkileşim üzerinde düşünmek durumundayız. Yani teknoloji, sosyal değişimi belirleyerek tarihe yön verir mi? Yapay zekâ ve robotlara dirensek de, gelmeleri kaçınılmaz olduğundan, onlara uyum sağlamalı mıyız? Yoksa bir ‘sosyal inşacılık’ yaklaşımı altında, teknolojinin özerk bir güç olduğu fikrini esas alan teknolojik determinist indirgemeciliği reddedip, bunun yerine onu toplumda yerleşik ve bireysel ve kolektif seçimlere tabi bir olgu olarak mı ele almalıyız? Diğer yandan ‘sosyal inşacılık’(tarihin teknolojiyi yönlendirdiğini görüşünü benimsediğinden), teknolojik gelişme ve doğa yasaları tarafından dayatılan nesnel kısıtlamaları göz ardı etmez mi? (12)

Bu soruların henüz tam olarak yanıtlanmamış sorular olduğu gerçeğinden hareketle, teknolojik gelişmeye, yapay zekâya, robotlara ilişkin yaklaşımımızda basit bir kriteri esas almak mümkün. Bunlar, insanlığın ve doğanın, toplumun hizmetinde mi olacaktır yoksa onlara karşı mı kullanılacaktır? Yani “teknolojinin kimin hizmetinde olması” gerektiği sorusu asıl soru olmalıdır?

Bu soruları gerçek hayattan bazı örneklerle açmak mümkündür. Örneğin, insansız hava araçları (İHA), bugün olduğu gibi, daha çok insanları öldürmek için, doğaya da zarar vererek, ölümden yana kullanılabileceği gibi, doğal felaketlerde erişilmesi zor yerlerde bulunan insanların yerini tespit edip onları kurtarmak için yani yaşatmaktan yana da kullanılabilir.

Robotlar, işsizlik, reel ücretler ve emeğin aldığı pay

Bu arada dünyadaki robot sayısı hızla artıyor. Covid-19 salgını öncesinde üretimde kullanılan robot sayısının 3 milyonu aştığı tahmin ediliyor. Bu robotların üçte ikisinden fazlası otomotiv, elektrik ve elektronik, metal ve makine sanayinde kullanılıyor.

Örneğin dünyanın en büyük elektronik montajcı firması olan Foxconn Technology Group, 2012-2016 arasında çalıştırdığı işçi sayısını 1,3 milyondan 874 bine düşürerek yerlerine robotları kullanmaya başladı. Çinli bir kredi araştırma firması ise artık kredi verirken kredi uzmanı bankacıları ve hukukçuları değil, robotları kullanıyor. (13)

Böylece, robot kullanımı giderek artan bir biçimde işçilerin yerini alıyor, bu da özellikle de imalat sanayinde ciddi istihdam kaybına ve reel ücret azalmasına neden oluyor. Öylece ki hem ABD’de hem de Britanya’da bazı sektörlerde istihdam bu sebeple de azalmış durumda. ABD’deki robot kullanımının sonucunda, her 1,000 kişi başına düşen 1 robot toplam istihdam oranını binde 18 ile binde 34 arasında ve işçi ücretlerini de binde 25 ile iki binde 50 arasında düşürdü.

ABD’de 1990-2016 arasında imalat sanayi hasılasında ciddi bir düşüş olmazken, imalat sanayi istihdamı yüzde 31 azaldı. Bunun asıl nedeni Marx’ın yaklaşık 160 yıl önce ortaya attığı kavram olan ‘sermayenin organik bilişiminin’ artması, yani bugünkü ifadesi ile otomasyon olgusu. Öyle ki 25 AB ülkesinde işlerin yüzde 47’si otomasyona hassas durumda ve önümüzdeki 10 yıl içinde bunların yüzde 35’i tamamıyla otomasyona uğrayacak. Ayrıca Endüstri 4,0’da hem düşünce biçimi ve hem de insan becerileri çok ön plana çıkacak. (14)

Üretimde robot kullanımının yoğunluğu arttıkça emeğin milli gelirden aldığı payın da azaldığı görülüyor. Öyle ki 1993-2015 yılları arasında dünyadaki artan robot kullanımı karşısında emekçilerin milli gelirden aldığı pay yüzde 23’ten yüzde 15’e geriledi. (15)

                                                                                                       (https://anticap.files.wordpress.com/2019/05/sbr050319dapc.jpg).

Kısaca, yapay zekâ ve robotlar mevcut işlerimizi elimizden alabilir. Alternatif olarak, kapitalizm sonrası bir başka toplumda (örneğin sosyalist bir toplumda), ücretlerimizi düşürmeksizin çalışma saatlerimiz düşürülürken, bizim yapmayacağımız en riskli ya da en kötü işleri (kanalizasyon temizliği ve çöp toplama işleri gibi) yapmada kullanılabilirler. Hatta bizler evde kahvemizi içerken, robotlar ev işlerini yapabilir.

Teknoloji insanlığın hizmetinde olmalı

Bu nedenle de, “teknolojinin insan ve toplumun hizmetinde kullanılıp kullanılmadığı” sorusu buradaki asıl soru olmalıdır. Bu bağlamda içinde yaşadığımız emek ve doğa sömüründen kâr, sermaye ve servet birikimini sağlayan bir sistemde teknolojinin ya da yapay zekânın, robotların genel olarak insanlığın hizmetinde kullanılabilmesi mümkün değil.

Bunlardan yarar sağlayacak insanlar kuşkusuz olacaktır ama (sağlık alanında bazı cerrahi operasyonların gelişkin robotlarla yapılması örneğinde olduğu gibi), bu yarar bu hizmetin maliyetini karşılayabilecek servete sahip insanlarla sınırlı olacaktır. Eğer böyle bir hizmetin maliyetini devlet ödemezse, böyle bir operasyona ihtiyaç duyan bir yoksulun bundan faydalanabilmesi mümkün değildir.

Sonuç

Kısaca kâr amaçlı üretim ile toplumsal fayda amaçlı üretim birbirine zıt iki üretimdir. Yani hem kâr elde edip hem de toplumsal yarara hizmet etmek mümkün değildir. Emek sömürüsünün ve doğa tahribatının ortadan kaldırılabilmesi ise ancak bunları esas alan bir sosyal sistem olan kapitalizme son verilmesiyle mümkün olabilir. Kâr ve emek sömürüsü ortadan kaldırılmadığı sürece ne bilim ne de teknoloji insan ve toplum hizmetinde kullanılabilir.

Kaldı ki, bizim gibi insan hayatının ve emeğin bu kadar ucuz olduğu ülkelerde patronlar yüzbinlerce dolarlık robotlara yatırım yapmak yerine, insanları robotlaştırmayı tercih ederler. Resmi eğitim de, dinsel inançlar da, son tahlilde, bu amaca hizmet eder.

O. Solon’un dediği gibi: “İnsanların robot gibi davranmalarını sağlamak, robotların insan gibi davranmasını sağlamaktan çok daha az maliyetlidir. Bu nedenle de Apple, Microsoft, Facebook gibi dev teknoloji firmaları ve Yapay Zekâ firmaları robotlar yerine düşük ücretli işçileri kullanıyor ve bu durumu kamuoyundan gizliyorlar.” (16)

Bu yüzden de, bizim gibi ülkelerde yapay zekâ ve teknolojideki gelişmelerin emek ve emek hareketi üzerindeki etkileri üzerinde kafa yormak elbette gereklidir. Ancak yakıcı olan şey, insanları robotlara çevirmeye çalışan kapitalist sistemin ve onun koruyucusu otoriter rejimin, ideolojik arka planını oluşturan resmi eğitim ve dinsel inanç sistemlerinin sorgulanmasıdır.

Anahtar sözcükler: ChatPGT, Dijital Emek Platformu, GIG Ekonomisi, Robotlar, Teknoloji, UBER, Yapay Zekâ.

Dip notlar:

  1. AI just passed a university exam (but don’t panic: it was only economics, https://www.ft.com (18 January 2023).
  2. Chris Stokel-Walker , “ChatGPT listed as author on research papers: many scientists”, disapprove, https://www.nature.com (18 January 2023).
  3. https://theconversation.com/chatgpt-students-could-use-ai-to-cheat-but-its-a-chance-to-rethink-assessment-altogether (19 January 2023).
  4. https://www.facebook.com/profile.php?id=100064268366203 (20 Ocak 2023).
  5. https://theconversation.com/chatgpt-students-could-use-ai-to-cheat-but-its-a-chance-to-rethink-assessment-altogether (19 January 2023).
  6. Chris Stokel-Walker , agm.
  7. UNCTAD, Creative Industry 4.0 Towards A New Globalized Creative Economy 2022, https://unctad.org/system/files/official-document/ditctncd2021d3_en.pdf (21 Ocak 2023).
  8. https://socialeurope.eu/gig-workers-guinea-pigs-of-the-new-world-of-work (18 February 2021).
  9. https://ilo.org/infostories/Campaigns/WESO/World-Employment-Social-Outlook-Report-2021 (February 2021).
  10. https://www.pewresearch.org/the-state-of-gig-work-in-2021 (8 December 2021).
  11. Al Hammond, “Six Disruptive Technologies,” Contribution to GTI Forum “Technology and the Future,” Great Transition Initiative (February 2022) içinde, https://greattransition.org/gti-forum/tech-future-hammond (21 Ocak 2023).
  12. Paul Raskin, “The Question of Technology,” Opener for GTI Forum “Technology and the Future,” Great Transition Initiative (February 2022) içinde, https://greattransition.org/gti-forum/tech-future-raskin (21 Ocak 2023).
  13. World Development Report 2019: THE CHANGING NATURE OF WORK, Working Draft (20 April 2018).
  14. Cecily Josten, Grace Lordan, Robots at Work: Automatable and Non Automatable Jobs, IZA DP No. 12520 (July 2019).
  15. World Development Report: Trading for Development In The Age of Global Value Chains, 2020, s. 150.
  16. https://www.theguardian.com/artificial-intelligence-ai-humans-bots-tech-companies (6 July 2018)      

 

Yazarımızın daha önce yayınlandığımız yazıları

SAĞ POLİTİKALAR KRİZİN FATURASINI EMEKÇİLERE ÖDETİR/20.01.2023

YERLİ VE MİLLİ” İHRACAT MODELİ/18.01.2023

ÜCRET ARTIŞI MI ENFLASYONA, ENFLASYON MU ÜCRET ARTIŞINA NEDEN OLUYOR ?/12.01.2023

2017’DEN BU YANA TÜRKİYE’NİN DÜNYA EKONOMİSİ İÇİNDEKİ PAYI BEŞTE BİR AZALDI/31.12.2022

KONAKLAMA VERGİSİ VE DIŞLANAN YEREL YÖNETİMLER/23.12.2022

SAHİ BİZ NEDEN VERGİ ÖDÜYORUZ ? /11.12.2022

FITCH’IN 2023 SEÇİM SENARYOSU ÜZERİNE KISA BİR DEĞERLENDİRME/03.12.2022

ÇOCUK YOKSULLUĞU SADECE BİR ADALET EKSİKLİĞİ SORUNU MUDUR ?/29.11.2022

SON FAİZ İNDİRİMİ KİME YARAYACAK ? /25.11.2022

MECLİS’TE BÜTÇE GÖRÜŞÜLÜRKEN BİR “BARIŞ BELGESİ” OLARAK “MAGNA CARTA’NIN ÖNEMİ/21.11.2022

HAZİNE’NİN EUROBOND BORÇLANMASI VE İÇİNE DÜŞTÜĞÜMÜZ BORÇ TUZAĞI/09.11.2022

KAR VE EKOLOJİK ZARAR EL ELE/08.11.2022

VİVA LULA /01.11.2022

2023 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE KANUNU TEKLİFİ ÜZERİNE BAZI NOTLAR/22.10.2022

YÜKSEK ENFLASYON HALKI EZEN BİR VERGİYE DÖNÜŞTÜ/08.10.2022

PARTİLİ CUMHURBAŞKANLIĞI SİSTEMİ” ALTINDA AZALAN EKONOMİK REFAHIMIZ/26.09.2022

ENFLASYON VE YAŞAM MALİYETİNDEKİ ARTIŞLARLA MÜCADELE EMEKTEN YANA POLİTİKA ARAÇLARI/17.09.2022

EMEKÇİLERİN ENFLASYONLA MÜCADELEYE BAKIŞI VE PROGRAMI NASIL OLMALI ?/12.09.2022

SAVAŞLARIN VE EŞİTSİZLİKLERİN GÖLGESİNDE BİR “DÜNYA BARIŞ GÜNÜ”/01.09.2022

KUR GARANTİLİ MİLLİ PARA” VE HAKİKAT ÖTESİ SİYASET/24.08.2022

ANKARA’DAN BİR HABER GELDİ, DEDİLER Kİ PARA POLİTİKASI ÖLDÜ/19.08.2022

ONUN ARABASI VAR GÜZEL Mİ GÜZEL/01.08.2022

TÜİK ENFLASYONU “BATI CEPHESİNDE YENİ BİR ŞEY YOK” / 06.08.2022

SERMAYE KONTROLLERİ (3): İKTİDAR VE MUHALEFET YAN YANA/24.07.2022

FAİZİ Mİ, ANAPARAYI MI SİLELİM, YOKSA EĞİTİMİ TÜMDEN ELDEN Mİ GEÇİRELİM?/23.07.2022

BİZ HARİÇ “TÜM DÜNYA YANLIŞ YAPIYOR” OLABİLİR Mİ ?/19.07.2022

İLK 20’YE TEKRAR GİRDİK (!) /14.07.2022

SERMAYE KONTROLLERİ İYİ Mİ KÖTÜ MÜ ?/11.07.2022

SRİ LANKA: İÇ SAVAŞIN PENÇESİNDEN IMF’NİN KAPISINA!/10.07.2022

NATO Zirvesi Toplanırken/30.06.2022

SEÇİM YOLUNDA UKRAYNA SAVAŞI BAHANE EK BÜTÇE ŞAHANE/24.06.2022

ENFLASYON DA BÜTÇE DE FEVKALADENİN FEVKİNDE /20.06.2022

ÖDEMELER DENGESİNE BAK DIŞ GÜÇLERİ GÖR/15.06.2022

EKONOMİK BÜYÜME (2) NEREYE KADAR ? (BÜYÜMENİN NİTELİKSEL SORGULAMASI)/12.06.2022

EKONOMİK BÜYÜME (1): NE PAHASINA ?/07 Haziran 2022

FAKİRİN CUĞARASINA”, GARİBANIN BİRASINA DOKUNMAK !/30 Mayıs 2022

SEÇİM SATHI MAİLİNDE JEOPOLİTİK RİSKLER DE, KUR DA YÜKSELİŞE GEÇTİ/29.05.2022

KONUTTA ÜÇ MÜJDELİ HABER (2) ALTERNATİF BİR KONUT POLİTİKASI NASIL OLMALI ?/22.05.2022

KONUT FİYATLARI VE SURİYELİ SIĞINMACILAR /11.05.2022

EMEK, BARIŞ VE DEMOKRASİ MÜCADELESİ BİR BÜTÜNDÜR / 05.05.2022

DERS ALMIYORUZ !/21.04.2022

UKRAYNA SAVAŞI, GIDA ENFLASYONU, ARTAN YAŞAM MALİYETLERİ VE KAPIDAKİ AÇLIK/17.04.2022

YENİ EKONOMİK MODEL BAŞLAMADAN BİTTİ / 12.04.2022

UKRAYNA SAVAŞI, DÜNYA EKONOMİSİ VE BARIŞ GÖRÜŞMELERİ /03.04.2022

BÜTÇEMİZ HAZİNEMİZ MÜSAİT AMA SİZİN İÇİN DEĞİL /23.03.2022

AYNI GEMİDE DEĞİLİZ / 14 Mart 2022

KAPİTALİZM BİRLEŞTİRİCİ DEĞİL PARÇALAYICIDIR, BÜTÜNLEYİCİ DEĞİL BÖLÜCÜDÜR !/6 Mart 2022

ANADİL, DOĞRUDAN DEMOKRASİ, EKOLOJİ VE EMEK MÜCADELESİ / 21.02.2022

Halkın Beslenme ve Isınma Arasındaki Zor Seçimi / 09.02.2022

TÜRKİYE EKONOMİSİ DÜNYANIN GERİ KALANINDAN NEGATİF AYRIŞMAYA DEVAM EDİYOR !/ 28.01.2022

ENFLASYON YERLİ Mİ GEÇİCİ Mİ YÖNETİM HATASI MI ? /24.01.2022

ENFLASYONU DÜŞÜREMEDİK YERİNE İHRACAT VERELİM/ 11.01.2022

2021’DE EKONOMİK TABLO /10.01.2022

TÜRKİYE EKONOMİSİ DÜNYADA İLK 10’A GİREBİLİR Mİ ?, GİRMELİ Mİ ? /03.01.2022

NASS, FED DERKEN ‘ÖRTÜLÜ’ FAİZ ARTTIRIMI GELDİ!/ 23.12.2021

KUR KORUMALI MEVDUAT VE ÖRTÜLÜ FAİZ ARTTIRIMI ÜZERİNE/ 22.12.2021

TÜRKİYE EKONOMİSİ FİNANSAL KRİZDEN ÖNCEKİ SON DURAKTA / 17.12.2021

HOŞ OLMAYAN İKTİDAR ARİTMETİĞİ HALK ENFLASYON VE KUR ALTINDA EZİLİRKEN EKONOMİYİ BÜYÜTMEK/ 04.12.2021

SON FAİZ İNDİRİMİNİN NEDENLERİ VE OLASI SONUÇLARI./ 21.11.2021

DEMOKRATİK KATILIMCI BİR HALK BÜTÇESİNE İHTİYACIMIZ VAR./15.12.2021

KÜRESEL İKLİM FİNANSMANI İKLİM YIKIMINI DURDURABİLİR Mİ ?/ 08.11.2021

İKLİM YIKIMI İLE MÜCADELE COP 26 TOPLANTILARINA SIĞMAZ (1) “NET SIFIR” EMİSYON DEĞİL, GERÇEK SIFIR; EMİSYON GEREKİYOR !/01.11.2021

PROF. DURMUŞ YENİ BİR SAVAŞA GİRMEK YANGINA KÖRÜKLE GİTMEKTİR/ 24.10.2021

DEVLET-SERMAYE SINIFI İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA TÜSİAD’IN YAPTIĞI ÇIKIŞ /21.10.2021

VERGİDE EKLEKTİK POPÜLİZM (MIZRAK ÇUVALA SIĞMIYOR)/ 17.10.2021

İKLİM GÖÇMENLERİ (İKLİM KRİZİ, GÖÇ VE SIĞINMACI İLİŞKİSİ-2)/10.10.2021

CİN ŞİŞEDEN ÇIKTI /09.10.2021

SINIR / GÖÇ SANAYİ KARMASI” SIĞINMACILARIN ACILARINDAN KAR DEVŞİRİYOR (İKLİM KRİZİ, GÖÇ VE SIĞINMACI İLİŞKİSİ) 1/26.09.2021

EMPERYALİST SAVAŞLAR VE SÖMÜRGECİLİK EKOSİSTEMİ YOK EDİYOR (İKLİM KRİZİ-MİLİTARİZM İLİŞKİSİ 3)/12.09.2021

EMPERYALİZM VE EYLÜL ASKERİ DARBELERİ : 11 EYLÜL 1973 ŞİLİ VE 12 EYLÜL 1980 TÜRKİYE/11.09.2021

ORTA VADELİ PROGRAM: ORTAYA VASAT PROPAGANDA BELGESİ/ 09.09.2021

DÜNYA BARIŞ GÜNÜ’NDE YÜKSELEN MİLİTARİZM VE ASKERİ HARCAMALAR (İKLİM KRİZİ-MİLİTARİZM İLİŞKİSİ-1)-1) /01.09.2021

İKLİM KRİZİ GELİR EŞİTSİZLİĞİ İLİŞKİSİ /22.08.2021

İKLİM KRİZİ ARTIK BEKLENENDEN ÇOK DAHA YAKIN ! 15.08.2021

ACİLEN ÇÖZMEMİZ GEREKEN 5 TEMEL SORUN /08.08.2021

DENİZE DÜŞEN YILANA SARILIR”DA…/ 01.08.2021

AŞILAMADAKİ SORUN: HALK MI MESAFELİ, İKTİDAR MI YETERİNCE GAYRETLİ DEĞİL ? /30.07.2021

PARANIN İZİNİ SÜR, YOLSUZLUKLARI GÖR! / 19.07.2021

RÜŞVETİN VERGİSİ / 05.07.2021

DEMOKRASİYİ SAVUNMAK, KAMUSAL HİZMETLERİ VE KESK’İ SAVUNMAKTIR./ 27.06.2021

KAMU MALİYESİ RAPORU VE BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİ BÜTÇEDEKİ ADALETSİZLİKLERİ TESCİL EDİYOR!/23.06.2021

İLK GÜNAHI KİM İŞLEDİ ? / 13.06.2021

YOUTUBE YAYINI : KARANTİNA TV SALYADAN KURAKLIĞA İKLİM YIKIMI VE TÜRKİYE EKONOMİSİ/07.06.2021

BİRİ BÜYÜDÜ, BİRİ KÜÇÜLDÜ BİRİ YENİDEN BULUNDU./06.06.2021

KOLOMBİYA’DA VERGİ İSYANININ ORTAYA ÇIKARDIĞI GERÇEKLER./30.05.2021

YOUTUBE YAYINI: KARANTİNA TV MAFYANIN İKTİSADI, EKONOMİNİN MAFYASI

CARİ AÇIĞA DAYALI BÜYÜMEYE DEVAM / DIŞ BORÇ STOKU VE HEBA EDİLEN 18 YIL (3)/23.05.2021

ÖNCE SOSYAL ADALET /20.05.2021

CARİ AÇIĞA DAYALI BÜYÜMEYE DEVAM / PORTFÖY YATIRIMLARI PARADOKSU (2)/17.05.2021

YOUTUBE YAYINI: KARANTİNA TV: EKONOMİNİN VE YÖNETİMİN PERFORMANSI

CARİ AÇIĞA DAYALI BÜYÜMEYE DEVAM / DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI KURUDU (1)/09.05.2021

GAZETE DUVAR RÖPORTAJI PROF. DR. MUSTAFA DURMUŞ: “KAYNAK OLMADIĞINDAN DEĞİL NİYET OLMADIĞINDAN HALKA DESTEK VERİLMİYOR.”/02.05.2021

SALGINDA 1 MAYIS: RÜYAYI GERÇEĞE DÖNÜŞTÜRMEK HALA MÜMKÜN !/02.05.2021

YOUTUBE YAYINI: KARANTİNA TV BİZ DURURSAK HAYAT DURUR !: SALGIN KOŞULLARINDA İŞÇİ SINIFI /26.04.2021

İNKAR KRİZ GERÇEĞİNİ ORTADAN KALDIRMAYA YETMİYOR/26.04.2021

GELİR DESTEKLİ BİR AYLIK TAM KAPANMA: HEM SAĞLIĞIMIZI, HEM DE EKONOMİYİ KORUMAK İÇİN/18.04.2021

YOUTUBE YAYINI: KARANTİNA TV “COVID SIRASINDA ve SONRASINDA EMEK DÜNYASI”/12.04.2021

DEVLET BÜYÜRKEN KAMUSALLIK HIZLA TASFİYE EDİLİYOR /11.04.2021

GÜVEN”, “İSTİKRAR” VE “ŞAHLANAN” TÜRKİYE EKONOMİSİNİN TEKNOLOJİ VE SANAYİ TEMELİ/04.04.2021

SÜRÜ BAĞIŞIKLIĞI STRATEJİSİNE DEVAM /25.03.2021

İKTİDAR BLOĞUNUN STRATEJİSİ ÜZERİNE/24.03.2021

YOLSUZLUK ALGISI ENDEKSİNDE 15 PUANLIK KÖTÜLEŞME/22.03.2021

REFORM ALGISINA DEĞİL KÖKLÜ İLERİCİ BİR DEĞİŞİME İHTİYACIMIZ VAR/14.03.2021

COVİD 19 SALGINININ İKİNCİ YARISINDA TÜRKİYE EKONOMİSİ: GERÇEKLER VE ALGI YÖNETİMİ/07.03.2021

TEMEL GELİR GÜVENCESİ” ZAMANI / 03.03.2021

COVİD-19 SALGINININ İKİNCİ YARISINDA DÜNYA: DÜNYA EKONOMİSİNE İLİŞKİN ÖNGÖRÜLER.

KAPİTALİZM VE SPEKÜLASYON: TESLA, ELON MUSK VE BİTCOİN

SERVETİ NEDEN VE NASIL VERGİLENDİRMELİYİZ KAMU FİNANSMANINDA YENİ PERSPEKTİF İHTİYACI VE SERVET VERGİSİ/14.02.2021

HALK VERGİ YÜKÜ ALTINDA EZİLİYOR, VERGİ REKORTMENLERİ İSİMLERİNİ GİZLİYOR!- SERVET VERGİSİ NEDEN VE NASIL ALINMALI ? (8)/07.02.2021

SERVETİ NASIL VE NEDEN VERGİLENDİRMELİYİZ ?(7. Bölüm) – SERVET VERGİSİ EKONOMİYE ZARAR VERİR Mİ ?/03.02.2021

SERVETİ NEDEN VE NASIL VERGİLENDİRMELİYİZ ?(6. Bölüm) – ZENGİNLERİ VERGİLENDİRMEK İÇİN SOMUT NEDENLER ?/03.02.2021

SERVET VERGİSİ NEDEN VE NASIL ALINMALI ? (5. Bölüm) – SERVET VERGİSİNİN FELSEFİ VE POLİTİK ARKA PLANI/03.02.2021

SERVETİ NEDEN VE NASIL VERGİLENDİRMELİYİZ? (4. BÖLÜM) – MADALYONUN İKİ YÜZÜ: ZENGİNLİK VE YOKSULLUK/17.01.2021

SERVETİ NASIL VE NEDEN VERGİLENDİRMELİYİZ ? (3.BÖLÜM) – EŞİTSİZLİKLER ARTIYOR VE MÜDAHALE GEREKİYOR/03.02.2021

SERVETİ NEDEN VE NASIL VERGİLENDİRMELİYİZ? (2.BÖLÜM): COVİD 19 VE KAMU GELİRİ İHTİYACI/01.02.2021

SERVETİ NASIL VE NEDEN VERGİLENDİRMELİYİZ ? BİRİNCİ BÖLÜM/03.01.2021

 

Diğer Yazılar

KAÇ PARA KAÇ: ÇÜNKÜ SERBEST BİR PAZAR HER ŞEYİ BOZAR.

Yönetmen: Reha Erdem Oyuncular: Taner Birsel, Bennu Yıldırımlar, Zuhal Gencer, Engin Alkan, Sermet Yeşil, Ali …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir